خزانه یخی جنوبگان نمونههای مونبلان و یخچالهای جهان را برای علم آینده حفظ میکند
تاریخ انتشار
یخ مونبلان نمادین فرانسه و برشی از یخچال طبیعی گراند کومبن سوئیس به نخستین نمونههایی تبدیل شدهاند که در یک آرشیو منحصربهفرد در جنوبگان، موسوم به «پناهگاه حافظه یخ»، کنار گذاشته شدهاند.
این غار یخی ساختهشده بهدست انسان در نزدیکی پایگاه پژوهشی فرانسوی-ایتالیایی کنکوردیا در فلات بلند جنوبگان، ۱۴ ژانویه افتتاح شد.
دو مغزه یخی نخست در کانتینرهایی با دمای منفی ۲۰ درجه سانتیگراد از اروپا تا تقریباً جنوبیترین نقطه سیاره سفر کردند و حالا در غار یخی، ۹ متر زیر سطح، بهعنوان رکوردی ارزشمند برای مطالعه دانشمندان در آینده نگهداری خواهند شد.
در سالهای پیش رو، نمونههایی از یخچالهای طبیعی از بولیوی تا تاجیکستان به آنها خواهند پیوست، زیرا دانشمندان برای حفظ این ثبت طبیعی از یخکره سیاره پیش از آنکه آب شوند، در حال مسابقه با زمان هستند.
چرا دانشمندان نمونههای یخ را در جنوبگان نگه میدارند؟
بهگفته پروفسور کارلو باربانته، نایبرئیس بنیاد حافظه یخ، دلیل نگهداری این نمونهها ساده است.
او به یورونیوز گفت: «یخ دروغ نمیگوید.» او افزود: «همه نمونهها متفاوتاند؛ مغزههای یخی از مناطق غیرقطبی، تاریخ اقلیم منطقه را که از آن آمدهاند برای ما روایت میکنند.»
گروه او امیدوار است پژوهشگران در آینده بتوانند با بهرهگیری از روشهایی که هنوز اختراع نشدهاند، ردهایی را که رویدادهای پیرامونی در یخ برجای گذاشتهاند مطالعه کنند؛ از غبار ناشی از احتراق تا دیانای گونهها، از فورانهای آتشفشانی تا آزمایشهای بمب هستهای.
حبابهای ریز هوا در یخ نشانههایی از الگوهای گردش جو و روندهای بلندمدت هوا و اقلیم بهدست میدهند.
تاریخ بسیاری از مناطق زمین و تاریخ اثرگذاری انسان بر آن مناطق در یخچالهای طبیعی حفظ شده است.
اما نه برای مدت طولانی و همین دلیل ایجاد پناهگاه حافظه یخ است. پروفسور باربانته توضیح میدهد که بر اساس برآوردهای تغییر اقلیم برای آلپ، یخچالهای طبیعی زیر ۴ هزار متر پیش از پایان این قرن ناپدید خواهند شد و حتی یخی که باقی بماند هم با ذوبشدن آسیب میبیند.
سلسته سائولو، مدیرکل سازمان جهانی هواشناسی، در مراسم افتتاح یادآوری کرد که یخچالهای طبیعی ما همین حالا با سرعت در حال ناپدید شدن هستند.
او توضیح داد: «از ۱۹۷۵ تاکنون، یخچالها معادل یک بلوک یخی به اندازه آلمان و با ضخامت ۲۵ متر را از دست دادهاند.» او افزود: «اطلاعاتی که از دست برود هرگز قابل بازیابی نیست.»
رقابت با زمان برای حفظ حافظه سیاره ما
مراسم افتتاح برای دانشمندان کنکوردیا جشن بود؛ آنها این غارها را با استفاده از یک بالن غولپیکر بادی در یخ ساخته بودند. اما این رویداد طعم تلخوشیرین هم داشت زیرا این پروژه اذعان به آن است که یخکره ما در معرض تهدید قرار دارد و دانشمندان برای حفظ حافظه آن با زمان مسابقه میدهند.
بنیانگذار پروژه، پروفسور ژروم شاپلا از EPFL در سوئیس به یورونیوز گفت که حس «غرور، اما همچنین نومیدی، بهدلیل پاسخ کند به چالش اقلیمی فعلی در سراسر جهان» دارد.
شاهزاده آلبرت دوم موناکو بهعنوان رئیس افتخاری بنیاد حافظه یخ در مراسم افتتاح حضور یافت و پیام یخچالشناسان را بازتاب داد.
او گفت: «به ما یادآوری میشود که سیاره ما هم شکننده است و هم پایدار.» او افزود: «یخچالها باید بهعنوان میراث مشترک بشریت شناخته شوند. حافظه سیاره ما اهمیت دارد. پاسداری از آن وظیفه و مسئولیت مشترک ماست.»
آینده برای پناهگاه حافظه یخ بیخطر نیست. از منظر سازه فیزیکی غارهای یخی، تیم پژوهشی کنکوردیا مطمئن است که این ساختارها میتوانند دههها پابرجا بمانند و اگر طاق یخی شروع به جابهجایی کند، ظرف شش هفته میتوانند غار دیگری را در نزدیکی بازسازی کنند.
این پناهگاه در منطقهای واقع شده که ذیل معاهده جنوبگان ۱۹۵۹ و پروتکل مادرید حفاظت میشود، با این حال همچنان به حمایت مستمر دیپلماتیک و سیاسی از سوی فرانسه و ایتالیا و تعهد به حفاظت حقوقی خود نیاز دارد.
این پروژه که خود را «تلاشی برای بشریت» میخواند، برای تحقق وعدهاش به حمایت پیوسته انسانها نیاز خواهد داشت.
